دماهاي 4و2و2-و4-و6- نيز تکرار شد .
شمارش گرده هاي جوانه زده 24 ساعت بعد از کشت و در زير بينوکولار با بزرگنمايي 800 انجام شد . نکته اينکه براي سهولت شمارش،کف هر پتري ديش از قسمت خارجي با ماژيک قسمت بندي شد، تا شمارش دقيق تر و با سهولت انجام گيرد .
طرح آزمايشي
طرح آزمايشي انتخابي، طرح فاكتوريل با 3 فاكتور (ژنوتيپ، دما و دوام دما ) در 3 تكرار در قالب طرح كاملا تصادفي بود .
داده هاي حاصل از نمونه برداري ها براي سهولت در محاسبات رياضي در صفحات برنامه EXCEL ثبت شدند .براي تجزيه و تحليل داده ها از برنامه آماري MSTATC استفاده شد .
مقايسه ميانگين هاي صفات به روش آزمون چند دامنه اي دانكن انجام گرفت .

آزمايش دوم- بررسي ميزان مقاومت گرده‌هاي پسته به دماهاي انجماد از طريق بررسي درصد نشت يوني
3 ژنوتيپ از ژنوتيپ هاي موجود در كلکسيون ايستگاه تحقيقات پسته دامغان انتخاب شد. ژنوتيپ‌ها شامل زودگل، متوسط گل و دير گل بود. طرح آزمايش انتخابي طرح فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي بود. فاكتور اصلي در اين تحقيق سه ژنوتيپ پسته در سه سطح شامل ارقام ژنوتيپ 1؛ ژنوتيپ 2 و ژنوتيپ 3 و فاكتور فرعي
دما بودكه در 4 سطح شامل دماهاي ذيل بود:
1- دماي صفر درجه سانتي‌گراد
2- دماي 2- درجه سانتي‌گراد
3- دماي 4- درجه سانتي‌گراد
4- دماي 6- درجه سانتي‌گراد
دانه هاي گرده با آب مقطر اسپري شد و در داخل انكوباتور قرار گرفت ، بدين شکل که از هر ژنوتيپ سه تکرار وجود داشت که به مدت 2ساعت در دماهاي تيمارهاي مورد نظر که 0و2- و 4- و 6- بود ، در داخل انکوباتور قرار گرفتند .
بعد اعمال هر تيمار گرده ها را در ظروف پلي پروپيلن حاوي 15 سي سي آب مقطر قرار داده تا گرده ها كاملا پوشيده از محلول گردد . محلول را با شيكر كمي تكان داده و در 24 ساعت اول هر 12 ساعت ميزان Ec وpH با استفاده از Ec متر وpH متر اندازه گيري شد و در روز هاي بعد به مدت يك هفته ميزان Ec و pH يك بار در روز انداره گيري شد . بعد از يك هفته نمونه ها (گرده ها و محلول) در دماي 105 درجه سانتيگراد به مدت 4 دقيقه اتوكلاو شد تا همه غشاي سلولها تخريب گردد . در محلول باقي مانده ميزان Ec و pH مجددا اندازه گيري شد و همچنين غلظت برخي از كاتيونها از جمله Na,K,Mg,Ca با استفاده از روش icp اندازه گيري شد .
براي اندازه گيري عناصر سديم و پتاسيم از دستگاه فليم فتومتر ميتوان استفاده کرد .
ميزان نشت نسبي از طريق زير محاسبه شد تا ميزان مقاومت گرده‌ها در دماهاي انجماد مشخص گردد.
100× نشت نهايي/نشت ابتدايي Er =

فصل چهارم
نتايج و بحث

اين پژوهش در دو آزمايش جذاگانه صورت گرفته است .
آزمايش اول: اثر دماهاي انجماد و دوام آن بر درصد جوانه زني گرده سه ژنوتيپ‌ نر پسته
آزمايش دوم: بررسي ميزان مقاومت دانه هاي گرده از طريق نشت يوني

4- 1 – اثر دماهاي انجماد و دوام آن بر درصد جوانه زني گرده سه ژنوتيپ نر پسته
قبل از ارائه نتايج براي سهولت در تفسير نتايج، هريک از تيمارها و رقم‎ها با علامت‎هاي اختصاري زير در جداول آماري و نمودارها نشان داده شده است.
در مورد ژنوتيپ ها حرف Z نشان دهنده ارقام زودگل، M ارقام متوسط گل و D ارقام ديرگل را نشان ميدهد .

جدول4-1- تجزيه واريانس آزمايش4-1
ميانگين مربعات
درجه آزادي
منبع تغييرات s.o.v
**391/0
sn 002/0
sn 002/0
sn 452/0
**046/0
sn 007/0
sn 002/0
016/0
2
2
4
6
12
12
24
126
ژنوتيپ
دوام دما
ژنوتيپ×دوام دما
دما
ژنوتيپ×دما
دوام دما ×دما
دوام دما ×دما×ژنوتيپ
اشتباه

54/14%CV=
** معني دار در سطح 1درصد
*معني دار در سطح 5 درصد
sn تغييرات معني دار نيست.

4-1-1- اثر ژنوتيپ روي درصد جوانه زني دانه هاي گرده پسته
جدول تجزيه واريانس اثر ژنوتيپ روي درصد جوانه زني دانه هاي گرده پسته نشان داد که بين اثر ژنوتيپ ها در سطح 1% اختلاف معني داري ديده شد.
مطابق شکل1-4 بالاترين ميزان جوانه زني در ژنوتيپهاي متوسط گل وپايين ترين جوانه زني در ارقام ديرگل رخ داده است. همچنين اختلاف جوانه زني ژنوتيپها معني دار مي باشد. به طوري که درصد جوانه زني در ژنوتيپهاي متوسط گل09/30 درصد و در زودگل 92/13 درصد بود،که اختلاف جوانه زني بين دو ژنوتيپ متوسط گل و ديرگل 84/65 درصد مي باشد. در ژنوتيپهاي ديرگل که پايين ترين ميزان جوانه زني را داشتند 28/10درصد بوده است.

شکل4-1- اثر ژنوتيپ روي درصد جوانه زني دانه هاي گرده پسته

4-1-2- تاثير دوام دما بر درصد جوانه زني ژنوتيپ هاي نر پسته
همانگونه که در شکل 2-4 نشان داده شده است، اگر چه بيشترين ميزان جوانه زني در گرده هايي اتفاق افتاده که زمان بيشتري در معرض دما قرار گرفته اند، اما بين 1، 2 و 3ساعت دوام دما اختلاف معني داري مشاهده نشده است و درصد جوانه زني درسه ژنوتيپ اعداد نزديک به هم را نشان مي دهد.

شکل4-2- تاثير دوام دما بر درصد جوانه زني ژنوتيپ هاي نر پسته

4-1-3- اثر دماهاي متفاوت بر ميزان جوانه زني گرده هاي ارقام نر پسته
بالاترين ميزان جوانه زني در دماي 6 درجه سانتيگراد بالاي صفر روي داده است که درصد جوانه زني تحت اين دما99/50 درصد بوده است ولي با اين حال بين دماي 6 و4 درجه اختلاف معني داري ديده نمي شود.اين مطلب را در شکل 4-3 مي توان ملاحظه کرد.
همچنين مطابق شکل4-3 بين دماهاي 2،صفر و2- درجه سانتي گراد از نظر جوانه زني دانه هاي گرده اختلاف معني داري مشاهده نمي شود و مطابق شکل4-3 ميزان جوانه زني به ترتيب در دماهاي 2، صفر و2- درجه سانتي گراد برابر با34 /15،28/12و761/6 درصد بوده است .
پايين ترين جوانه زني در پايين ترين درجه حرارتها اتفاق افتاده است که دماهاي 4- و6 – درجه سانتي گراد را شامل مي شود به طوري که در دماهاي زير صفر ممکن است درصد جوانه زني به صفر برسد؛ همچنين بين ميزان جوانه زني دو دماي 4- و6- درجه سانتي گراد تفاوت معني داري ديده نشد(696/1و2193/0).

شکل4-3- اثر دماهاي متفاوت بر ميزان جوانه زني گرده هاي ارقام نر پسته

4-1-4- اثرات متقابل ژنوتيپ و دوام دما روي جوانه زني دانه هاي گرده نر پسته
بالاترين ميزان جوانه زني مطابق شکل 4- 4 در ژنوتيپهاي ارقام متوسط گلي که يک ساعت در معرض دماهاي متفاوت قرار داشتند رخ داده است؛که درصد جوانه زني در اين حالت به ميزان 9/30 رسيده است و در رده بعد باز هم ارقام متوسط گل قرار داشت ولي دوام دما 2 تا 3 ساعت ميباشد که اختلاف معني داري بين ژنوتيپهاي متوسط گلي که 2 تا 3 ساعت در دماهاي مختلف قرار داشتند، ديده نشد. چون درصد جوانه زني در ژنوتيپهاي متوسط گل با دوام دمايي 2 ساعت 75/29 و متوسط گل با دوام دماي 3 ساعت برابر با 63/29 مي باشد و بعد از ژنوتيپهاي متوسط گل، ژنوتيپهاي زودگلي که3 ساعت تحت شرايط دمايي مختلف قرار گرفتند، بالاترين جوانه زني را نشان دادند (%27/16 درصد). همچنين طبق نمودار بين ژنوتيپهاي زودگل ودير گلي که 1 ساعت و ديرگلي که 2 ساعت در دماهاي مختلف قرار گرفتند نيز اختلاف، معني دار نبود (74/11و68/11و41/10).
کمترين جوانه زني در مورد اثرات متقابل ژنوتيپ و دوام دما در ارقام ديرگل که 3 ساعت سرما داده شدند، اتفاق افتادکه ميزان گرده هاي جوانه زده شده تحت اين شرايط برابر با %752/8 درصد بود.

شکل 4-4- اثرات متقابل ژنوتيپ و دوام دما روي جوانه زني دانه هاي گرده نر پسته

4-1-5- اثر متقابل ژنوتيپ و دما بر جوانه زني گرده هاي ژنوتيپهاي نر پسته
با توجه به نتايج بدست آمده از جدول تجزيه واريانس اثر متقابل ژنوتيپ و دما بر جوانه زني گرده هاي ژنوتيپهاي نر پسته مشخص شد که بين اثرات متقابل دماها با ژنوتيپ ها از نظر درصد جوانه زني در سطح 1% اختلاف معني داري وجود داشت.
مطابق شکل 4-5 گرده هاي متوسط گلي که در دماهاي 4 و6 درجه سانتيگراد قرار گرفتند؛ جوانه زني بالاتري را نشان دادند و بين اين دو اختلاف معني داري مشاهده نشد. به طوري که درصد جوانه زني در دماي 6 درجه سانتيگراد براي ژنوتيپهاي متوسط گل برابر با 72/80 درصد و دردماي 4درجه سانتي گراد به ميزان 70 درصد بوده است.
بعد از موارد فوق ارقام زودگلي که 1 ساعت در معرض دماهاي بالا قرار داده شدند، بالاترين درصد جوانه زني را از خود نشان دادند.که اين ميزان برابر13/39 درصد ميباشد.اين ازمايش نشان داد که بين ژنوتيپهاي متوسط گلي که در دماي 2 درجه سانتي گراد و ژنوتيپهاي زودگلي که در دماي 4 درجه سانتي گراد قرار گرفتند، اختلاف معني داري ديده نشد (59/35و76/20).
همچنين مطابق شکل 5-4 بين گرده هاي ژنوتيپهاي ديرگلي که در دماهاي 6 و4درجه سانتي گراد قرارگرفته بودند نيز از نظر درصد جوانه زني تفاوت معني داري مشاهده نشد. به طوري که درصد جوانه زني ژنوتيپهاي دير گل به ترتيب در دودماي 6 و4 درجه سانتي گراد برابر با 11/33 و44/27 بود.
طبق نمودار بين ژنوتيپهاي زودگل که در دماي صفر درجه سانتيگراد قرارگرفتند و ژنوتيپهاي متوسط گل تحت همين دما و زنوتيپهاي زودگل دردماي 2- درجه سانتي گراد اختلاف معني داري مشاهده نشد و به ترتيب درصد جوانه زني آنها برابر با 57/15،39 /14 و 02/12گزارش شده است.
نمودار 4-5 همچنين نشان مي دهد که بين ارقام متوسط گل در دماي 4- درجه سانتي گراد وژنوتيپهاي ديرگل تحت دماي صفر درجه سانتي گراد اختلاف معني داري ديده نشد (889/6 و167/2). اين در حالي است که درصد جوانه زني در ژنوتيپهاي زودگل در دماي 2 درجه سانتي گراد برابر86/9بوده است ودر ژنوتيپهاي متوسط گل تحت دماي 2- درجه سانتي گراد برابر 231/7 درصد است.
مطابق شکل 4-5 درصد جوانه زني براي ژنوتيپهاي ديرگل در دماهاي 2درجه سانتي گراد بالا و پايين صفر، ژنوتيپهاي متوسط گل در دماي 6- درجه سانتي گراد داراي اختلاف معني داري نيست (033/1و59/0و5833/0).
درصد جوانه زني براي ژنوتيپهاي زودگل تحت دماي 4- درجه سانتي گراد وديرگل در دماي 6- سانتي گراد به ترتيب 7456/0و112 /0مي باشد که داراي اختلاف معني داري نيستند.
کمترين درصد جوانه زني مربوط به ژنوتيپهاي زودگلي بود که در دماي 6- درجه سانتي گراد قرار داده شدند وبرابر با صفردرصد بود.

شکل 4-5- اثر متقابل ژنوتيپ و دما بر جوانه زني گرده هاي ژنوتيپهاي نر پسته
4-1-6- اثرات متقابل دوام دما و دما بردرصد جوانه زني ژنوتيپهاي ارقام نر پسته
بالاترين درصد جوانه زني دانه هاي گرده مطابق شکل 4-6 مربوط به گرده هايي بودکه به مدت 3 ساعت در دماي 6 درجه سانتي گراد قرار گرفتند؛ که برابر با 56/60 درصد بود که با گرده هايي که 2 ساعت در دماي 6 درجه سانتي گراد قرار گرفتند؛ درصد جوانه زني آنها91/52 درصد بود و گرده هايي که به مدت 1ساعت در دماي 4 درجه سانتي گراد قرار گرفتند و داراي درصد جوانه زني به ميزان 52/40 درصد بودند اختلاف معني داري نداشتند.
بين جوانه زني گرده هايي که 2 و3 ساعت درمعرض دماي 4 درجه سانتي گراد قرارداده شدند و به ترتيب داراي 29/40 و 39/37 درصد ميزان جوانه زني بودند با درصد جوانه زني گرده هايي که 1ساعت در دماي6 درجه سانتي گراد قرار داده شدند و5/39 درصد جوانه زني داشتند نيز اختلاف معني داري ديده نشد.
بعد از موارد فوق گرده هايي که درصد جوانه زني برابر با 05/19 درصد داشتند و به مدت 1ساعت در دماي 2 درجه سانتيگراد قرار گرفته بودند بالاترين ميزان جوانه زني را نشان دادند.
گرده هايي که 1ساعت در دماي صفر درجه سانتي گراد قرار گرفته بودند درصد

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید