غذای سرطان زا داریم یا نه؟

سرطان از جمله مریضی هائیه که تغذیه درست در پیشگیری و درمان اون می تونه نقش داشته باشه. در این مورد دکتر زهرا عبداللهی متخصص تغذیه مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با دکتر سید مرتضی صفوی فوق تخصص تغذیه، عضو هیئت علمی دانشگاه و مدیر کل دفتر بهبود تغذیه معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سئوالاتی رو مطرح کرده:

تا حالا غذای مشخصی که سرطان زا باشه، شناخته نشده. اما بعضی مواد شیمیایی، آفت کش ها، سما و مواد افـــزودنی و حتی آلوده کننده هایی که به طور اتفاقی وارد غذاها می شن، می تونن از دسته مواد سرطان زای قوی باشن. اداره دارو و غذا کنترل جدی این عوامل رو اجباری کرده. بعضی کارشناسان تخمین میزنن که رژیم غذایی می تونه در دست کم، یه سوم از کل موارد سرطانا دخالت دارا باشن. مثلا، گسترش بالای سرطانای مری و معده در مناطقی که از غذاهای نمک سود شده، دودی (برنج و ماهی دودی و ….)، نیتراتی (سوسیس، کالباس) استفاده می کنن مشاهده می شه.

دریافت بالای نمک و نیترات و ترکیبات موجود در دود، از دسته عوامل خطر بروز این سرطانا به شمــار میره. چاقـــی، روش غلط زندگی، بی تحرکی، رژیم غذایی، بدون سبزیا، میوه ها و غلات کامل، ماهی و ماکیان در ایجاد و پیشرفت سرطانای سینه و روده نقش موثری دارن.

 

چه عواملی در ایجاد سرطانا نقش دارن؟

استعداد ژنتیکی، عوامل محیطی مانند سیگار کشیدن، قرار گرفتن در برابر دود سیگار، آلـــودگی هــوا، قرار گرفتـن در معــرض آفتاب شدید و اجزای آلوده کنده رژیم غذایی مانند آفت کشا و سما، نگهدارندها، افزودنیا و رژیمای غنی از چربی، گوشت قرمز، غذاهای روند شده، رژیمای خالی از سبزیا و میوه ها و روش غلط زندگی، بی تحرکی می تونن در ایجاد شکلای جور واجور سرطانا نقش مهمی دارا باشن.

 

رژیم غذایی می تونه در پیشگیری از سرطانا نقش داشته باشه؟

بعضی از مواد غذایی ممکنه شامل مواد پیشگیری کننده از شکلای جور واجور سرطان ها باشن. اجزاء اساسی رژیم غذایی در پیشگیری از سرطانا عبارتند از:

آنتی اکسیدان ها: آنتی اکسیدانا که در منابع مختلفی از غذاها یافت می شن، می تونن در برابر سرطانا اثر محافظتی دارا باشن. آنتی اکسیدانا با کم شدن رادیکالای آزاد در بدن، در پیشگیری از شکلای جور واجور سرطانا نقش مهمی دارنــد. رادیکــالای آزاد یــک جزء شیمیایی بسیار فعاله که شامل یه یا تعدادی الکترونای جفت نشده هستن که در حالت عادی در سیستم تنفسی و اکسیداسیون و سیستم ایمنی بدن نقش مهمی دارن. اما فعالیــت زیادتر از اندازه، یا مقادیـــر بیشتر از اندازه اونا می تونه به بدن آسیب برسونه و بافتای جور واجور بدن رو تخریب کنه. آنتی اکسیدانا در حالت عادی از فعالیت زیادتر از اندازه اونا جلوگیری کنه. مواد آنتی اکسیدانی شامل: سلنیم، کاروتنوئیدها، ویتامین C، ویتامین E هستن که مانع از آسیب سلولا و بافتا می شن و می تونن از بروز تغییرات سلولای بدخیم جلوگیری کنن.

 

فیبرها: رژیم غذایی غنی از فیبر در کاهش خطر سرطانا به خصوص سرطان روده نقش داره. رژیمای گیاهی کم کالری، پرفیبر، غنی از حبوبات، غلات کامل، سبزیا و میوه ها، خطر بروز سرطانا رو کاهش میدن. فیبرها، با افزایش سرعت انتقال مواد غذایی از روده بزرگ باعث می شن، باکتریای روده فرصت کمتری واسه تولید مواد سرطان زا از اونا دارا باشن، هم اینکه دیواره روده به مدت طولانی در برابر مواد سرطان زا قرار نگیرند. احتمال داده می شه که فیبر مواد غذایی، ترکیب شیمیایی مواد تولید شده به وسیله باکتریای روده رو تغییر داده و خاصیت سرطان زایی اونا رو کم کنه. فیبرها ممکنه به عنوان ماده ضد سرطان زا با باقیمونده اسیدهای صفراوی که ممکنه در مقادیر زیاد سرطان زا باشن، ترکیب شده و اثر اونا رو خنثی کنن. فیبرها ترکیباتی هستن که در دیواره سلولای گیاهان مثل سبزیا، میوه ها، سبوس، غلات کامل، حبوبات، مغزها یافت می شن. با دریافـت کافــی و متناسبــی از گروه غلات، میوه ها و سبزیا می تونه از بروز خیلی از سرطانا پیشگیری کرد. پیشنهاد می شه روزانه ۴۰۰ گرم یا ۵ بار در روز میوه ها و سبزیا مصرف شن.

 

غذاهای گیاهی: سبزیا خونواده کلم و گل کلم شامل ترکیبات غیر مغذی هستن که آنزیمای دارای توانایی تخریب مواد سرطان زا رو فعال می کنن. پیاز سیر، تره خصوصا" وقتی که خام خورده می شه در کاهش خطر سرطان معده تاثیردارن. مواد سولفوری موجود در این غذاها با آنزیمای موثر در بروز سرطان برخورد کرده و ساخت مواد سرطان زا رو متوقف میسازن. هویج، گوجه فرنگی و مرکبات: این غذاها شامل اسید فنولیک هستن، و از سرطان کولون با جلوگیری از آزاد شدن مواد سرطان زا، پیشگیری می کنن.

 

دانه های سویا و مشقات سویا: با جلوگیری از کارکرد استروژنا، از بروز سرطان سینه جلوگیری می کنن. استروژن یه نوع هورمون زنونه س که مقادیر زیاد از حد اون باعث افزاش شانس دچار شدن به سرطان سینه می شه.

 

توت فرنگی، تمشک، انگور و سیب: این مواد شامل اسید الاگیگ هستن که می تونن بعضی رادیکالای آزاد خطرناک موجود در دود سیگار رو خنثی کنن.

پیاز، چای سبز، انگور، مرکبات: این مواد پر از ایروفلاونوئیدها هستن، که می تونن تغییرات بدخیم در سلولا رو متوقف کنن و مواد عامل سرطان رو بلوک می کنن.

غذاهای دریایی، روغن ماهی: این غذاها به دلیل داشتن اسیدهای چرب امگا ۳، سلنیم، روی، ویتامین E و … در پیشگیری از خیلی از سرطانا به خصوص سرطان سینه و روده نقش مهمی دارن.

چای سبز چینی: چای سبز به دلیل داشتن ترکیبات ضد سرطانی مثل پلی فنلا در پیشگیری از سرطانا نقش مهمی دارن. پلی فنلا، ترکیبات آنتی اکسیدانی هستن که از تشکیل سلولای سرطانی و تومر و رشد اونا جلوگیری می کنن. خیلی از مواد غذایی شامل پلی فنلا هستن، اما چای سبـز از اون جهت کـــه در روند تولید اون، پلی فنلا حفظ می شه، اهمیت خاص ای دارن.

رژیمای پرچرب با سرطان ارتباطی دارن؟

دریافت مقادیر زیادی چربی باعث افزایش احتمال خطر سرطان روده، سینه و کلیه می شه. رژیمای پرچرب به خصوص با منشاء حیوونی مثل گوشت قرمز، تخم مرغ، اجناس لبنی با مقادیر بالایی چربی و کلسترول خطر بروز شکلای جور واجور سرطانا رو زیاد می کنن.

خیلی از تحقیقات تلاش می کنن که دریافت بالای چربی به خصوص در زنان یائسه احتمال بروز سرطان سینه رو زیاد می کنه. کاهش مصرف اسیدهای چرب اشباع مثل شکلای جور واجور غذاهای حیوونی، کره، لبنیات پرچرب، کله پاچه، امعاء و احشاء، گوشتای قرمز، خطر سرطانا رو کاهش میدن. اما مصرف روغنا با یه باند دوگانـــه مثل روغن زیتون خطر بروز خیلی از سرطانا به خصوص سرطان سینه رو کاهش میدن.

چاقی باعث افزایش بروز سرطانا می شه؟

طبق تحقیقات، رابطه مثبتی بین گسترش بروز شکلای جور واجور سرطانا و چاقی به خصوص در مورد سرطان سینه دیده شده. در افراد با نمایه توده بدنی بیشتر از ۳۰ خطر مرگ و میر به وجود اومده به وسیله تموم عوامل گفته شده، زیاد می شه.

ورزش در پیشگیری از سرطانا نقش داره؟

نبود جنب و جوش کافی و ورزش هم یه عامل خطر واسه شکلای جور واجور سرطانا حساب می شه. ورزش می تونه در پیشگیری از شکلای جور واجور سرطانا به خصوص سرطان سینه، دستگاه تناسلی و کلیه اثر مطلوبی داشته باشه. ورزش با سرعت بخشیدن به انتقال مواد غذایی از روده، جلوگیری از ترشح هورمونای جنسی و کاهش ذخایر سلولای چربی از سرطانا پیشگیری می کنن (مقادیر زیاد هورمونای مردونه می تونن به ترکیبات سمی تبدیل شن).

واسه پیشگیری از سرطان، دوری غذایی لازمه؟

واسه پیشگیری از شکلای جور واجور سرطانا باید از خوردن گوشتای سوخته یا زغال شده و هم اینکه ماهی سوخته دوری کرد. کباب کردن و پختن زیاده از حد این غذاها ترکیباتی می سازه که آروماتیکای هتروسیلیک نامیده می شه که بعضی از اونا ممکنه سرطان زا باشن.

گوشتای قرمز مانند گوساله، بره و هم فرآورده های گوشتی، اگه به صورت منظم و در حجم زیاد مصرف شن ممکنه، خطر سرطان کولون، رکتوم، پانکراس، سینه، پروستات و کلیه ها رو زیاد کنن. انجمن تحقیقات جهانی سرطانی، مصرف کمتر از ۸۰ گرم گوشت قرمز رو در روز پیشنهاد می کنه. گوشتای فرآیندی مثل سوسیس و کالباس که ترکیبات نیتراتی به عنوان نگهدارنده و رنگ دهنده به اونا اضافه می شه، سرطان زا هستن. گوشتای دودی، ماهی، پنیر و بقیه غذاهای دودی شامل ترکیبات هیدروکربناتای آروماتیک پلی سیکلیک هستن که از سوختن چوب ساخته می شن، این مواد می تونن تغییرات سرطانی رو شروع کنن، پس باید به طور متعادل مصرف شن.

 

مصرف بالای غذاهای شور شامل اجناس حتما" نمک داری مثل چیپس، پفک، خیار شور و …. ممکنه باعث افزایش خطر سرطان معده می شن. مصرف تیکهای چرب گوشت، کلوچــه، نــانای روغنــی، کیکا، بیسکویتها، کره، روغنای جامد، مارگارین، سسا، و بقیه روغنا رو باید محدود کرد مصرف بالای این غذاها خطر چاقی رو زیاد می کنن و این شاید خطر سرطان سینه بعد از یائسگی و سرطان رحم و کولون رو زیاد کنه.

از غذاهایی که از تاریخ مصرفشون گذشته س و آنهائی که به نظر کپکی و بو گرفته میان و یا اینک خوب نگهداری نشده ان، دوری کنین.

چه پیشنهادای غذایی واسه کاهش خطر بیماریای بدخیم پیشنهاد می شه؟

دریافت کافی مایعات، کاهش مصرف چربی، افزایش مصرف غذاهای دارای فیبر، مانند نونای جفت و جور شده از دانه کامل و غلات سبوس دار، سبزیا و میوه های تازه، مصرف روزانه نوعای جورواجور سبزیا و میوه ها، دوری از مواد شاید" سرطان زا با محدود کردن مصرف غذاهایی که با نمک، دود یا نیتریتا حفظ می شن، مانند گوشتای نمک سود شده، ماهی دودی، شکلای جور واجور سوسیس، کالباس و …… دوری از چاقی و حفظ وزن نرمال، طبخ درست غذاها وپرهیز از مصرف زیاد غذاهای سرخ شده و کبابی، رعایت ۵ اصل کفایت، تنوع و تعادل و میونه روی و کنترل کالری در انتخاب غذاهای روزانه، ورزش و جنب و جوش کافی.

برگرفته از: همشهری آنلاین

جمع آوری و تنظیم:گروه سلامت آکا ایران

.

منبع : persianpersia.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *